3 Ontwikkelingen

Ook in 2023 is de ontwikkeling van inzet vanuit Cosis in het onderwijs voortgezet. In drie gemeenten is met een aantal verschillende speciaal onderwijsscholen gestart met deelname aan de landelijke Experimenteerregeling Onderwijs Zorg Arrangementen. Deze regeling geeft ruimte om af te wijken van bepaalde wetgeving, waardoor het mogelijk wordt om vanuit onderwijs samen met jeugdhulp maatwerkarrangementen te realiseren.  

Inclusie is een belangrijk thema. Kinderen moeten mee kunnen doen in hun eigen omgeving, zo thuis en nabij mogelijk. Een mooi initiatief is de start van een Cosis EC groep in De Tirrel in Winsum. Samen met o.a. twee basisscholen, kinderopvang, een verpleeghuis in 1 gezamenlijk gebouw. Kernwoorden van De Tirrel: Ontmoeten-Verbinden-Verrijken. Deelname aan deze mini-samenleving is van absolute meerwaarde voor onze kinderen en alle anderen in De Tirrel. 

 Vanuit de expertisecentra wordt ingezet op maximale ontwikkeling van kinderen met een verstandelijke beperking. Mede door de intensivering van de samenwerking met het onderwijs worden middelen vanuit het onderwijs ook meer benut in de expertisecentra. Er is een pilot gestart om, met behulp van een digitaal platform, op de expertisecentra nog meer ontwikkelgericht te werken. Het digitaal platform vergroot voor deze groep de ontwikkelingsmogelijkheden en maakt waar kan aansluiting op het onderwijs makkelijker. Het ondersteunt de beweging naar meer inclusie binnen het onderwijs en het vergroot de professionele standaard van de medewerkers. 

Cosis verzorgt op verschillende plekken naschoolse opvang 'Plus' binnen het speciaal onderwijs. Door een gemeente is onderzoek gedaan naar passende mogelijkheden voor het bieden van naschoolse opvang binnen het speciaal onderwijs; een aanbod wat tot dusver niet bestond in deze vorm. Samen met de betrokken gemeente en een kinderopvangorganisatie is Cosis is een pilot gestart waarbij de reguliere kinderopvang opvang biedt aan kinderen van het speciaal onderwijs of een EC, met daarbij inzet van medewerkers van Cosis als gespecialiseerde zorgorganisatie.

Het is belangrijk dat ook binnen expertisecentra gericht wordt gewerkt aan een gezonde leefstijl voor kinderen met een verstandelijke beperking. KJG heeft daarom samenwerking gezocht met Special Heroes, een organisatie die in opdracht van het ministerie van VWB zich inzet om Gezonde leefstijl in Speciaal Onderwijs en Revalidatiecentra te bevorderen.   

Doel van de samenwerking is dat kennis wordt opgedaan hoe onze cliënten nog meer komen tot gezonde gewoontes, zowel in het expertisecentrum als in de thuissituatie. Hierdoor kunnen kinderen zich nog beter fysiek, mentaal en sociaal ontwikkelen. Mogelijke concretisering volgt in 2024. 

Er is gestart met de pilot Zorgrobot Maatje en de voorbereidingen van de pilot sensortechnologie zijn in volle gang. In 2023 zijn verdere stappen gezet om zorgtechnologie op onze locaties te introduceren. Op verschillende locaties zijn er medewerkers opgeleid tot Zorgtech-ambassadeur. Zij helpen de in te zetten technologie verder te introduceren binnen de teams. Ook denken deze medewerkers mee over vraagstukken zoals welke zorgtechnologie interessant zou kunnen zijn voor onze cliënten of ondersteunend kan zijn voor onze begeleiders. Er wordt zorgvuldig gekeken hoe we Robotmaatje en Wearables het beste kunnen laten aansluiten bij onze cliënten en hoe deze technologie tevens ondersteunend kan zijn voor medewerkers. In december 2023 is de pilot Zorgmaatje op een onderwijs-zorggroep gestart. De pilot met wearables start in 2024.

We hebben begin van het jaar de gemeenten Noord en Midden-Drenthe en Zuid-Drenthe meegenomen in onze visie op intensief verblijf en wat er nodig is om de begeleidingsintensiteit die deze doelgroep vraagt, te kunnen blijven bieden. De inkoopregio's erkennen en herkennen de urgentie van het aanbod voor deze doelgroep en dit heeft geresulteerd in een aangepast tarief.  
Er is een locatie gevonden die in het voorjaar van 2024 passend wordt gemaakt voor het bieden van deze zorgvorm, waarna de huidige locatie met intensief verblijf in Assen gaat verhuizen. Medewerkers hebben een start gemaakt met de implementatie van de methodiek Triple-C. Daarnaast zoeken we actief onze samenwerkingspartners op om in gezamenlijkheid te kijken naar het product Intensief verblijf.  In Drenthe nemen we deel aan een werkgroep rond de inrichting van een visie op verblijf. In Groningen nemen we actief deel aan de marktconsultatie voor Hoogspecialistische Jeugdhulp. 

Alle cliënten en medewerkers binnen Cosis moeten veilig kunnen wonen en werken. Een veilige omgeving voor iedereen gaat bijvoorbeeld over medicatieveiligheid, veiligheid op social media, #MeToo, onveiligheid door agressie, onvrijwillige zorg enzovoort. Als iets niet goed gaat en je voelt je niet veilig, dan is het belangrijk om dat te melden. Binnen teams bespreken we de meldingen om hiervan te leren en verbeteringen door te voeren om de kwaliteit van zorg te verbeteren. 
 
De veiligheidscommissies binnen clusters en ondersteunende diensten en veiligheidscommissies op thema’s (b.v. suïcide, seksualiteit) brengen veiligheidsrisico’s voor cliënten en medewerkers in kaart. Waar nodig ondernemen zij actie om de kwaliteit van zorg te verbeteren. 

De meeste meldingen in 2023 gaan, net als in 2022, over incidenten rondom agressie en medicatie. Hiervoor hebben we geen eenduidige verklaring. Opvallend in 2023 is dat er relatief veel meldingen zijn in de categorie ‘Vallen’ bij cliënten.

Het veiligheidsdossier Medisch beleid heeft in 2023 een werkinstructie opgesteld over de risicosignalering van valgevaar. Dit heeft mogelijk bijgedragen aan meer alertheid op dit thema. Bij met name de ouder wordende doelgroep zien we meer ernstige gevolgen van de valincidenten. We blijven dit monitoren in 2024. 

De veiligheidscommissie Suïcidepreventie heeft in 2023 extra ingezet op scholing. Wat heeft de medewerker nodig om het goede gesprek te voeren? Medewerkers konden aan diverse scholingen deelnemen. Vanuit de opgedane ervaringen zal in 2024 een advies geschreven worden.

Meer grip  
Om cliënten meer grip te laten krijgen op hun leven is het belangrijk dat ze omringd worden door vakbekwame professionals. Bij alle wat we doen moeten we de afweging maken in hoeverre dit bijdraagt aan meer regie bij de cliént.

Onderzoek 
Vernieuwen en verbeteren door middel van innovaties in de zorg vinden we belangrijk. Om de kwaliteit van leven van cliënten op peil te houden en hun zorg en ondersteuning te verbeteren of veranderen, werken we samen met kenniskringen, onderzoek en (zorg)praktijk. Dit doen we onder de noemer: Cosis Innovatie Platform. 

Het innovatieplatform wordt ondersteund door de KIO-raad. KIO staat voor Kennis, Innovatie en Onderzoek. De KIO-raad bestaat uit een afvaardiging vanuit alle clusters. Zij hebben als taak het toetsen van binnengekomen aanvragen vanuit heel Cosis en adviseren hierover aan de directie. 

De aanvragen worden getoetst op maatschappelijke relevantie, aansluiting bij de (innovatie) strategie van Cosis, maatschappelijk betaalbaarheid en schaalbaarheid. Zij beoordelen ook welke kennisstructuren, innovaties en onderzoeken de grootste meerwaarde hebben.  
Ook volgen zij wat de voortgang is en gebruiken ze de kennis uit de zorgpraktijk en uit onderzoek, zodat de cliënt er beter van wordt.  
 
In 2023 ondersteunde de KIO-raad verschillende zorginnovaties gericht op het versterken van netwerken (in- en extern), het verbeteren van de leefstijl/leefomgeving en de inzet van zorgtechnologie. Dit waren onder andere: ABCDate, Assen Bloeit, LEEV!, WDL ‘Met zorg gemaakt’, Zorgpilot ‘Digitaal dichtbij’, inzet ervaringsdeskundigen LVB en de inzet van robotmaatjes in cluster KJG. 

Cosis ziet ervaringsdeskundigheid als een belangrijke derde en onmisbare bron van kennis, naast wetenschappelijke en praktijk kennis, die we voor zowel de GGZ als de LVB structureel willen toevoegen aan de zorg voor cliënten. Bij Cosis werken ervaringsdeskundigen GGZ en ervaringsdeskundigen met een licht verstandelijke beperking (LVB). 

Ervaringsdeskundigen GGZ zijn in dienst van Cosis en als reisgenoten betrokken bij het herstelproces van cliënt. Dit doen zij in samenwerking met alle betrokken partijen rondom de cliënt, veelal op locaties. De ervaringsdeskundigen LVB zijn cliënten van Cosis. Zij werken op vrijwillige basis en doen samen met hun coaches allerlei opdrachten zowel binnen als buiten Cosis.  

Locaties en ondersteunende diensten van Cosis en ook onze samenwerkingspartners weten de ervaringsdeskundigen GGZ en LVB steeds beter te vinden. Een aantal voorbeelden van hun werkzaamheden in 2023, naast het werken op locatie: trainingen geven aan begeleiders en cliënten, meedraaien op banenbeurzen, gastlessen geven op scholen en participeren in externe werkgroepen over o.a. armoedebeleid. 

Het Cosis Expertisecentrum heeft medewerkers in huis met een schat aan kennis en expertise. De waarde hiervan is pas echt van toepassing als wie die delen. Om dat te kunnen doen is de Cosis Poli opgericht. De Cosis Poli levert specialistische individuele diagnostiek of behandeling bij complexe, meervoudige en crisis hulpvragen. Voor mensen die naast een verstandelijke beperking ook psychische of psychiatrische klachten hebben.   

In 2023 is Cosis verder gegaan met het door ontwikkelen en uitbouwen van de Poli naar in de toekomst een LVB regio Poli. Er is o.a. onderzoek en behandeling mogelijk door gespecialiseerde artsen, logopedisten, diëtisten, gedragswetenschappers en fysiotherapeuten. 

De Cosis Poli is de voordeur voor externe cliënten naar gespecialiseerde zorg die de behandelaren van Cosis kunnen bieden. We willen dat meer mensen met een verstandelijke en/of psychische beperking kunnen profiteren van de zorg die in de regio beschikbaar is. We zijn dichtbij als dit nodig is. 

Het inkoopbeleid schetst een veranderende koers, waarbij voor de lichtere ZZP’s meer ingezet wordt op VPT en MPT. Ook is hierin nadrukkelijk de verwachting voor aanbieders om te innoveren in verband met de landelijke ontwikkelingen m.b.t. arbeidsmarkt en betaalbaarheid.  

Vanuit Marktcentrum zijn deze ontwikkelingen besproken binnen de clusters en afdelingen. 

In het sociaal domein is input gegeven aan diverse marktconsultaties en zijn overeenkomsten met gemeenten verlengd. In verschillende gebieden zijn samenwerkingsrelaties aangegaan met onder andere het voorliggende veld waarbij de expertise van Cosis onder andere wordt ingezet bij inloopvoorzieningen voor kwetsbare burgers. 

Er is aandacht voor jongeren binnen het (speciaal) onderwijs en hierover zijn met diverse gemeenten afspraken gemaakt over de inzet van de expertise vanuit Cosis. Daarnaast zijn in 2023 afspraken gemaakt over de zorg voor jongeren met een (zeer) intensieve begeleidingsbehoefte met verblijf, waarbij, naast de zorginhoudelijke aspecten, nadrukkelijk aandacht is geweest voor het beperken van administratieve lasten binnen de jeugdwet. 

Voor wat betreft de uitbestede zorg aan Onderaannemers, Huisartsen en Gezinshuizen is in 2023 doorgegaan met het contracteren van kwalitatief goede en op de vraag gerichte passende Zorgaanbieders. Ondanks dat bij onze Onderaannemers, Huisartsen en Gezinshuizen de tarieven onder druk staan geldt ook hier dat door middel van de juiste afspraken de cliënten verzekerd waren van goede zorg. 

De afdeling communicatie heeft ook in 2023 zo veel mogelijk de organisatie ondersteund in de communicatie binnen de organisatie en naar buiten.  

In onze magazines, op intranet en de sociale media delen we de mooie verhalen uit onze organisatie. Projecten rondom vastgoed, duurzaamheid en innovatie is door communicatie ondersteund met verschillende middelen.  
Een belangrijk aandachtspunt is arbeidsmarktcommunicatie geweest, wat in gezamenlijkheid met recruitment wordt gedaan.  

Voor de magazines Mooi, Pronk en Koos is in 2023 een lezersonderzoek gehouden. De uitkomsten hiervan hebben gezorgd voor vernieuwingen in onze magazines. 

Ook in 2023 heeft de afdeling Facilitair & Inkoop weer mooie stappen gezet. Gericht op de ondersteuning en behoefte van het primaire proces. Er is veel energie gestoken in de doorontwikkeling van de afdeling inkoop en er is een organisatiegericht inkoopbeleid vastgesteld. Hier wordt de aankomende jaren meer invulling aangeven. 

De afdeling Facilitair & Inkoop (F&I) heeft in 2023 een bijdrage geleverd aan veel uiteenlopende projecten. Voorbeelden zoals farmaceutisch zorg, vastgoed trajecten, contractbeheer, Cosis Support en zorgdomotica geven een beeld van de diversiteit.  

Zorgdomotica heeft de afgelopen jaren de nodige aandacht gehad. Ook hierin werden in 2023 de nodige aanpassingen doorgevoerd om zaken verder op orde te brengen. Er is een nieuwe leverancier geselecteerd die eind 2023 begonnen is met inrichten van dit nieuwe systeem in twee nieuwbouwlocaties met een nieuw domotica systeem. Dit systeem zal in 2024 bij ca. 60 locaties van Cosis zijn ingericht.  

In het eerste half jaar van 2023 is er veel aandacht geweest voor de verdere adoptie van MS teams bij de medewerkers van Cosis. Alle medewerkers hebben de mogelijkheid gekregen om extra trainingen te volgen. Verder hebben een groot aantal “ambassadeurs” vanuit de zorg een belangrijke rol gespeeld om MS Teams breder te gaan inzetten binnen Cosis.  

Op een groot gedeelte van de woonlocaties is Elektronische Toedien Registratie ingevoerd, waarmee met behulp van een iPad de medicatieverstrekking kan worden geregistreerd.  

HR valt ook onder het Cosis Servicecentrum. 

In een aparte paragraaf 3.9 wordt uitgebreid verslag gedaan over ons personeelsbeleid in 2023.

Zie paragraaf 4.2 voor het verslag over het Financieel Beleid. 

Continu Verbeter-team in 2023: Focus, Fun en Verbeteren 

In ‘De bedoeling’ zitten verschillende principes van Continu Verbeteren besloten; grip en regie vanuit de werkvloer voor en samen met cliënten, maar ook verbeteren in kleine stapjes. Dat gaat niet vanzelf. In 2022 is daarom het zogenaamde Continu Verbeter-team van start gegaan.  Een team dat helpt om van alle Cosis-medewerkers Continu Verbeteraars te maken.   

In 2023 hebben we daar mooie resultaten mee geboekt. We zijn vooral trots op het feit dat we dit samen met collega’s doen, en dat zij zich echt geholpen voelen. Een aantal quotes uit de praktijk:  “er gebeurt echt iets!”, “zo fijn dat iemand dit met ons structureert”, “echt fijn dat iemand van 'buitenaf' meekijkt en stuurt zodat we ons kunnen focussen op de inhoud” 

We zijn in 2023 veel aan de slag geweest met het opzetten van doelen en jaarplannen, en deze door vertalen in de COV’s. Dit hebben we vooral samen met leidinggevenden en HR-en stafadviseurs gedaan. We hebben ook gecoacht om het goede gesprek bij de COV te laten voeren, zodat er gestuurd wordt op feiten, en dat iedereen zich veilig voelt om in alle openheid feedback te mogen geven. En uiteraard zijn er veel verbetertrajecten binnen Cosis begeleid. Van het opstellen van samenwerkingsovereenkomsten tot het opstellen van aanmeldprocessen.  

Cosis werkte in 2023 verder aan het verduurzamen van haar organisatie. Op 5 juni was er een Duurzaamheidsfestival waar met een inspirerend programma aandacht werd besteed aan allerlei duurzaamheidsthema’s. Dat ging over besparen op energie, over gezonde voeding, het verminderen van afval, hergebruik van spullen en verantwoord omgaan met medicijnen. Ook werd aandacht besteed aan duurzame inzetbaarheid van personeel.  

Veel van de voorbeelden die op het festival te zien of te horen waren, worden in praktijk gebracht. Een aantal locaties is voorzien van zonnepanelen, andere panden zijn zo verbouwd dat zij veel minder energie nodig hebben. Met apothekers zijn afspraken gemaakt over het retourneren van overtollige medicatie. Verder zijn meerdere locaties actief door mee te doen met het programma Leev! en Rookvrij die cliënten en medewerkers stimuleert om meer te bewegen, gezond te eten en te stoppen met roken. 

Voor het eerst werden kwartaalrapportages over duurzaamheid gemaakt. Zo verantwoordt Cosis over wat zij doet om te helpen de wereld een beetje mooier te maken. En het roept iedereen die bij Cosis betrokken is om mee te doen! 

In november werd de nieuwe Green Deal voor de Zorg ondertekend. Niet om dat dit van ons verwacht wordt, maar omdat wij intrinsiek gemotiveerd zijn om een bijdrage te leveren aan duurzaamheid. Cosis is een door maatschappelijk geld gefinancierde organisatie met een voortrekkersrol binnen de zorg. Cosis wil om die reden ook een voortrekker zijn op het gebied van duurzaamheid.

Cosis werkt in het aardbevingsgebied in Groningen met vijf andere zorgaanbieders aan toekomstbestendige zorg en aan veilige gebouwen. Er zijn concrete stappen gezet om meer collega’s voor de zorg te vinden en te behouden. De zes zorgorganisaties zetten acties op om mensen die nu nog buiten de zorg werken een opleidingsplek en een goede begeleiding in de locaties te bieden. Ook worden acties opgezet om het voor oudere collega’s aantrekkelijk te maken om langer, misschien zelfs na het pensioen te blijven werken in de zorg. Voor beide projecten blijkt ook echt belangstelling te zijn. 

In de samenwerking tussen de zorgorganisaties worden experimenten uitgevoerd met technologie. Zorgtechnologie helpt mensen met een hulpvraag zoveel mogelijk zelfstandig te leven. Bovendien ondersteunt het zorgverleners in hun werk. Zorgtechnologie helpt bijvoorbeeld op eenvoudige wijze om contact met elkaar te hebben. Dat is makkelijk om even een vraag te stellen als je ergens mee zit en even advies nodig hebt. Maar het helpt ook om signalen af te geven als je bijvoorbeeld medicijnen in moet nemen of een andere afspraak niet mag vergeten.  

Veel locaties waar zorg wordt geleverd worden net als veel huizen versterkt. In 2023 is de WDL locatie Gildenhof als eerste locatie van Cosis na de versterking weer in gebruik genomen. Er volgen in de komende jaren nog meer. 

Op drie plekken bouwt Cosis nieuwe locaties. In Uithuizen samen met Lentis, in Delfzijl Noord met Zonnehuis Groep Noord en in Appingedam wordt Expertisecentrum Berjarijke nieuw gebouwd. In 2023 zijn voor deze drie projecten de plannen uitgewerkt en zijn de vergunningen voor de bouw aangevraagd. In de tweede helft van 2024 starten de bouwwerkzaamheden. 

In 2023 is Cosis gestart met een traject ten aanzien van capaciteitsmanagement.  Capaciteitsmanagement gaat over de balans tussen de ondersteuningsvraag van cliënten, de beschikbaarheid van medewerkers en de inkomsten die Cosis van het zorgkantoor en de gemeenten ontvangt. Capaciteitsmanagement is in de basis niet nieuw. Dit is onderdeel van de reguliere bedrijfsvoering binnen Cosis. In het voorjaar van 2023 heeft Cosis een organisatiescan laten uitvoeren om te kijken hoe we ervoor staan. Zijn wij klaar voor de toekomst?  

Uit de scan blijkt dat de locaties van Cosis niet altijd in balans zijn. Zo zijn er locaties die meer medewerkers inzetten dan dat er inkomsten worden ontvangen. Een ander voorbeeld is dat locaties veel korte diensten hebben om de ingezette uren te beperken, maar dat deze korte diensten niet altijd fijn zijn voor medewerkers. Ook blijkt uit de scan dat door efficiënter te plannen er meer directe tijd beschikbaar komt om ondersteuning en begeleiding aan cliënten te geven. Tot slot, een aandachtspunt voor Cosis is de toenemende inzet van externen.

Cliënten over Kwaliteit (CoK) is het kwantitatieve en kwalitatieve cliëntervaringsonderzoek binnen Cosis. In een cyclus die loopt van 1 oktober tot 30 september vragen wij cliënten, en waar nodig hun verwanten, hun mening te geven over een aantal onderwerpen.  

Met de uitkomsten van cliëntervaringsonderzoek CoK meten we de tevredenheid van cliënten en verwanten over de ondersteuning die Cosis biedt, maar we meten ook hoe ze hun leven ervaren. Bovendien geven ze in hun toelichtingen op hun antwoorden in eigen woorden weer hoe ze dingen ervaren. 

Cliënten geven net als in 2022 aan tevreden te zijn over: de klik met begeleiders, de sfeer op de locaties en de vrijheid jezelf te kunnen zijn. Er zijn ook verbeterpunten: continuïteit van begeleiding, een gemis aan sociale contacten en cliënten zouden meer nieuwe dingen willen leren. Dit komt ook grotendeels overeen met de resultaten in 2022. Deze verbeterpunten hebben in 2024 aandacht. 

We zien dat cliëntenraden de rapportage CoK steeds vaker op hun agenda zetten, daar zijn we blij mee. De infographics zijn hierbij een goed hulpmiddel. Deze publiceren we op de Cosis Website zodat ze voor iedereen toegankelijk zijn. 

Resultaten van het CoK vindt u in bijlage 5.

Onze teams werken volgens acht vastgestelde basismethodieken. Op basis van het locatieprofiel en de cliëntpopulatie hebben we per locatie de basismethodiek gekozen die de beste ondersteuning geeft. De basismethodieken dragen zo bij aan een duidelijke en voorspelbare omgeving voor cliënten. En ze geven medewerkers handvatten in het bewust, doelgericht, planmatig en procesmatig ondersteuning bieden aan cliënten en bij het invullen van het cliëntdossier.  

We zien dat bepaalde locaties en cliëntengroepen de afgelopen jaren wat veranderd zijn. Dat maakt dat teams in 2023 soms aangeven dat de methodiek niet goed meer past bij de huidige cliëntgroep. De methodiekcommissie kijkt met hen mee en adviseert over de best passende methodiek.

De basismethodieken worden gebruikt als basis voor het opstellen van de zorgplannen. De doelen in het zorgplan worden geformuleerd aan de hand van de methodiek.  

Cliënten hebben na 6 weken in zorg te zijn een zorgplan. Alle clusters scoren eind 2023 boven de afgesproken percentages. 
Deze percentages geven geen informatie over de inhoud van het zorgplan. Daar willen we in 2024 meer aandacht aan besteden. 
In 2023 hebben we meer nadruk gelegd op de eigen regie van de client en het meer betrekken van verwanten en vertegenwoordigers.

Samenwerken in de driehoek is vanzelfsprekend binnen Cosis. Onder andere het werken met basismethodieken is hierbij ondersteunend. Daarnaast zijn er verschillende instrumenten en trainingen binnen Cosis die ondersteuning kunnen bieden, zoals driehoekskunde, de triadekaart en de netwerkcirkel.

Binnen Cosis vinden we het monitoren van onvrijwillige zorg erg belangrijk. Los van het feit dat het ook wettelijk verplicht is. Het grootste deel van de onvrijwillige zorg kan worden voorkomen met vrijwillige afspraken en begeleiding in de driehoek van cliënt, naaste en professional. Daarin ondersteunt het stappenplan begeleiders en behandelaren bij het maken van de juiste afweging en de inzet van alternatieven. Daar worden we steeds beter in, maar het lukt niet altijd. 

In 2023 zijn er bij 47 cliënten één of meerdere onvrijwillige zorg maatregelen ingezet. We zien hierin een lichte afname vergeleken met 2022. De maatregel beperking van bewegingsvrijheid wordt net als vorig jaar het meest ingezet, opgevolgd door beperking eigen leven in te richten. 

Klachten over het mogelijk niet goed naleven van de Wzd kunnen worden ingediend bij de KCOZ (klachtencommissie onvrijwillige zorg). We leren daarvan; werkwijzen worden doorlopend verbeterd.  

Uit de externe DEKRA audit bleek het tijdig evalueren van onvrijwillige zorg maatregelen een aandachtspunt. Net als het mogelijk foutief registreren van maatregelen binnen cluster Kind Jeugd en Gezin (KJG). Dit is opgepakt door het veiligheidsdossier Onvrijwillige zorg.  

Er wordt veel tijd besteed aan goede voorlichting en training en ontwikkelen, bijvoorbeeld door het informeren van teams per locatie (WZD on tour).  

Ernstiger incidenten melden we bij de toezichthouder van een gemeente of de IGJ. Op hun verzoek kan dan een uitgebreider onderzoek plaatsvinden. In 2023 zijn er negen meldingen gedaan bij de IGJ of toezichthouder. 

Na intern onderzoek bleek dat de incidenten niet zijn ontstaan door een tekort in de zorg en dienstverlening. De betreffende gemeenten en de IGJ onderschreven die conclusie.

Cosis legt de focus meer gaan op het lerende effect. Hoe kunnen we in gesprek met collega’s verkennen wat nodig is om kwalitatief goede en veilige zorg te leveren? Wat kunnen we leren van wat niet goed gaat, maar zeker ook van wat wel goed gaat? Dit vraagt een andere manier van auditeren, ook wel waarderend auditen genoemd. We willen auditteams gaan vormen van opgeleide auditoren en inhoudelijke experts. Eind 2023 hebben we voor het eerst hiermee geëxperimenteerd. Op basis van de opgedane ervaringen, gaan we in 2024 verder met het door ontwikkelen van het intern auditsysteem 

Het ISO-9001 kwaliteitscertificaat dat we in 2017 hebben ontvangen, wordt voor de tweede keer verlengd, weer voor een periode van drie jaar tot augustus 2026. Voor die verlenging kwamen de auditoren van DEKRA in april bij ons langs. Voor de tekortkomingen die geconstateerd zijn, zijn verbeterplannen opgesteld en goedgekeurd door DEKRA. Die tekortkomingen gingen over het beheer van opiaten en over het bewustzijn van regelgeving waar we werken met bijvoorbeeld voedingsmiddelen in de dagbesteding. Dit certificaat is belangrijk voor ons omdat het bevestigd dat we de zaken goed op orde hebben. 

Als cliënten of verwanten onvrede hebben over onze dienstverlening kunnen ze ondersteuning vragen van onze twee cliëntvertrouwenspersonen. De ervaring leert dat dan vaak al veel wordt opgehelderd en rechtgezet, waardoor het niet hoeft te komen tot indienen van een officiële klacht. We maken ook gebruik van twee externe cliëntvertrouwenspersonen via Quasir. Dat doen we in het kader van de Wet Zorg en Dwang. Bij deze cliëntvertrouwenspersoon kunnen cliënten en verwanten terecht die ontevreden zijn over zaken gerelateerd aan onvrijwillige zorg.  

Als iemand toch een klacht wil indienen, kan dat bij onze klachtenfunctionaris. Dit is conform de Wet Kwaliteit, Klachten en Geschillen Zorg. De klachtenfunctionaris zorgt ervoor dat de klacht op de juiste manier wordt afgehandeld. Na binnenkomst van een klacht vraagt de klachtenfunctionaris eerst aan de klager of hij/zij met de betrokken personen in gesprek is geweest. Uitgangspunt is om er in gezamenlijk gesprek uit te komen. Als een cliënt of verwant dat wil, kan deze zich laten bijstaan door een cliëntvertrouwenspersoon. 
Als de klacht niet naar tevredenheid van de klager is afgehandeld kan hij/zij een beroep doen op de Landelijke Geschillencommissie.  

De klachtenfunctionaris meldt dat in 2023 103 klachten binnen zijn gekomen bij de Raad van Bestuur en/of klachtenfunctionaris. Het aantal klachten is in 2023 hoger dan in 2022, toen zijn 82 klachten ingediend. De meeste klachten komen van cliënten, gevolgd door verwanten of wettelijk vertegenwoordigers. Daarnaast zijn nog een aantal klachten ingediend door derden (o.a. buren). 

De meeste klachten, zowel van cliënten als verwanten, gaan over de aard en inhoud van de zorgverlening, in totaal 29. Als tweede categorie zien we klachten over (on)veiligheid. Klachten door derden gaan vooral over overlast. Er zijn in 2023 geen klachten doorgezet naar de Geschillencommissie. 

Grip hebben en grip geven  

In de visie op leiderschap staat De bedoeling centraal, samen met de manier van werken van Cosis2020 en De beweging. Het samenbrengen van al deze ingrediënten zorgt voor een uitgangspunt, van waaruit we de aansturing van de Cosis Teams willen organiseren. Met de visie op leiderschap en het daaraan gekoppelde aansturingsmodel geven we duidelijkheid over hoe we leiderschap binnen Cosis voor ons zien. Dit omdat er onduidelijkheid was bij leidinggevenden, teamcoördinatoren en teams hoe de gewenste aansturing en bijbehorende taakverdeling eruitzag.

Uitgangspunten  

In onze visie op leiderschap hanteren we de volgende uitgangspunten:  
• We werken vanuit vertrouwen en samenwerking  
• We willen verantwoordelijkheden zo laag mogelijk in de organisatie beleggen  
• Het Cosis Team en hun ontwikkeling staat centraal 
• Het verdelen en/of delegeren van taken is een gezamenlijk teamproces  
• De Cosis Leidinggevende geeft richting, aandacht, vertrouwen en support. Voor een leidinggevende betekent dit dat hij/zij stuurt op de bouwstenen verbinding, resultaat en toekomst. 

In 2023 is er gestart met de vertaling van de visie en het aansturingsmodel naar de zorgclusters. Per cluster is de huidige situatie in kaart en wordt toegewerkt naar de gewenste situatie. De leidinggevenden zijn hierbij betrokken. Daarnaast is de visie op leiderschap en het aansturingsmodel ook in de zorgteams besproken. Hiermee is duidelijk gemaakt wanneer de teamcoördinator of de leidinggevende kan ondersteunen op een vraag vanuit het team. Voor cluster Wonen en Ambulant is de basis nu goed neergezet. In 2024 loopt de verdere uitrol bij cluster KJG volgens de uitgangspunten en visie. Dit cluster is later gestart door de komst van een nieuwe directeur in de periode van implementatie. 

Als aantrekkelijk werkgever onderscheidt Cosis zich in een leven lang leren. Er is volop aandacht voor ontwikkeling en persoonlijke groei. Enerzijds om vakbekwaam te zijn, anderzijds om zich binnen en buiten Cosis door te ontwikkelen. We vinden het belangrijk dat onze medewerkers duurzaam inzetbaar zijn en blijven. Hiervoor bieden we onze medewerkers een toegankelijk digitaal leerplatform, coaching, intervisie, loopbaan coaching en begeleiding bij het leren in de praktijk. De Cosis Academie is hierin ondersteunend.  

Het fundament van de Cosis Academie is stevig verankerd en in 2023 zijn we aan de slag gegaan met leren en ontwikkelen in de clusters. Dit om nog beter in te spelen op de behoeften van de teams.  

De adviseurs van praktijkleren zagen het aantal lerende en zij-instromers dit jaar wederom groeien. 

De strategische koers van Cosis en de veranderende omstandigheden zorgen ervoor dat het wenselijk is gericht aan de slag te gaan met leren en ontwikkelen van medewerkers, cliënten en vrijwilligers. Dit maakt het vooruitkijken en prioriteren van belang. Hiervoor hebben wij in 2023 de ontwikkelkalender geïntroduceerd. Dit is een middel om inzicht te bieden in focuspunten voor ontwikkeling van opleidingen. Deze kalender bevat leer- en ontwikkelthema’s die ondersteunen bij het uitvoeren van strategische doelen en wet- en regelgeving, en (veranderend) beleid.

Het afgelopen jaar stond in het teken van de werving van vrijwilligers. Op regionaal niveau zijn de krachten gebundeld en hebben aandacht functionarissen ondersteuning gekregen om samen te werken in de werving en het behoud van vrijwilligers. Het vrijwilligerswerk binnen Cosis wordt door deze campagne zichtbaarder in de omgeving. We hopen dat dit in de toekomst bijdraagt aan stabilisatie of groei van ons vrijwilligersbestand. De ondersteuning werd zeer gewaardeerd door de aandachtsfunctionarissen. Komend jaar gaan we door met deze ondersteuning.

Het verzuimpercentage voor 2023 (gem. 8,43%) is gelijk gebleven ten opzichte van 2022 (gem. 8,46%), met dezelfde pieken en dalen. Om maximale aandacht te hebben voor verzuim zijn er sinds najaar 2023 interne verzuimadviseurs ingezet op alle clusters. Door deze inzet zien wij dat de samenwerking tussen, medewerker in verzuim, leidinggevende en verzuimadviseur, en begrip voor situatie plus interventies op een beter niveau zit. Er kan sneller worden geschakeld met elkaar.  

Het doel voor 2024 blijft gelijk. Dit betekent meer grip geven op inzetbaarheid en herstel hiervan te bevorderen d.m.v. aanbieden van interventies als Lab of Life, coaching of externe psychologen.

Cosis wil een aantrekkelijk werkgever zijn met bevlogen medewerkers. Een belangrijke strategische pijler hierin is dat we voldoende collega's hebben die iedere dag klaarstaan om onze cliënten te ondersteunen. Naast voldoende instroom en goede inzetbaarheid van onze medewerkers is inzicht en grip op onze uitstroom net zo belangrijk. 

In 2023 was onze uitstroom 14,7%. Dat is een lager percentage dan in 2022 (16,2%). 

Doordat wij werken met een uitstroom enquête hebben wij op zicht op de meest genoemde thema's en kunnen hierop verdere acties afstemmen:  
1. Ontwikkelmogelijkheden 
2. Werkinhoud 
3. Arbeidsvoorwaarden 
4. Leidinggevenden 
5. Inspraak & invloed    

Ons streven is dat we mensen motiveren om in de zorg te blijven werken en de genoemde punten helpen ons om dit verder op te pakken in 2024.

In 2023 heeft de nadruk gelegen op het vergroten van de zichtbaarheid van de recruitment afdeling, zowel binnen als buiten Cosis. In 2023 zijn mooie stappen gezet met elkaar door te experimenteren met het rekruteren van zij-instromers op een gemakkelijke manier, zonder te veel administratieve handelingen. De arbeidsmarkt krapte is een gegeven en toch is het door meer aandacht op dit onderwerp gelukt om een goede instroom en doorstroom te realiseren. 

Daarnaast is door recruitment de samenwerking met leidinggevenden en externe partners, zoals bijv. scholen, UWV en gemeenten verder geïntensiveerd. Recruitment is actief en zichtbaar op de arbeidsmarkt waardoor onze talentpool groeit en ze snel kunnen schakelen op het moment dat er een vacature ontstaat.

Door de snelle en grote veranderingen die binnen en buiten de zorg op ons afkomen, is het belangrijk om de blik naar buiten te richten. We dagen onszelf uit om actuele ontwikkelingen te volgen en hierop in te spelen. De nadruk ligt hierbij op samen, aangezien we de urgente en complexe vraagstukken van vandaag niet alleen kunnen oplossen. 

Het overzicht van een aantal van onze samenwerkingspartners vindt u als bijlage 1.